ANA ÇOCUK SAĞLIĞI VE AİLE PLANLAMASI

ANNE ÖLÜMLERİ VE NEDENLERİ ARAŞTIRMASI

Ana sağlığı hizmetlerinin sunumunda “anne ölüm hızı” temel hizmet izleme göstergesidir. Anne ölümü; Dünya Sağlık Örgütü tarafından, “gebeliğin başlangıcından doğumdan sonraki 42. güne kadar geçen süre içinde meydana gelen ölümler” olarak tanımlanmaktadır.

Türkiye'de anne ölüm hızı ve nedenleri ile ilgili bilgiler sınırlıdır. Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmalarla ana ölüm hızı iki kez ülke genelinde belirlenmiş olup 1974 yılında yüz binde 208, 1981 yılında ise yüz binde 132 olarak bulunmuştur. Ana ölüm nedenlerinin ortaya çıkarılması için bugüne kadar ülke ölçeğinde bir araştırma yapılmamıştır.

Sağlık Bakanlığı tarafından 1997 yılında ülke genelini temsil eden 53 ildeki tüm hastanelerde 1 yıl süreli bir çalışma yürütülmüştür. Hastane kayıtlarına dayalı olan bu çalışma sonucunda elde edilen ana ölüm hızında, “hastaneye müracaat etmeyen veya getirilmeyen” anne ölüm vakaları eksiktir.

TOPLUMA DAYALI ÜREME SAĞLIĞI, AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIK VE EĞİTİM HİZMETLERİ PROJESİ

Sağlık Bakanlığı, Çevre Bakanlığı ve Willows Foundation Inc. Arasında Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması konularında işbirliği yapılmasına dair 1999 yılı başında bir protokol imzalanmıştır. Projenin yürütüleceği 11 ilden birisi de İstanbul olarak belirlenmiştir.

Söz konusu proje kapsamında 1999 yılı Mart ayında yapılan ön çalışma toplantısında çalışmanın yapılacağı ilçeler, Sultanbeyli, Kartal Samandıra ve Ümraniye Sarıgazi olarak belirlenmiştir.

Proje çalışmalarına, Marmara depremi nedeniyle 1999 yılı sonuna kadar başlanamamıştır. Aralık 1999’da Sultanbeyli ilçesinde ilçedeki birinci basamak sağlık kuruluşlarının yöneticileri ile sevk zincirinin işletilmesi planlanan hastanelerden birer yönetici ve birer uzman doktor toplantıya çağrılarak proje hakkında bilgilendirilmişlerdir.

Sahada çalışacak toplum gönüllülerinin seçimi, İlçedeki yöneticilerle işbirliği yapan Willows Foundation tarafından yapılmıştır. Seçilen toplum gönüllüleri, AÇS/AP Şube Müdürlüğü’nün İl Eğiticileri tarafından 18.01.2000- 04.02.2000 tarihleri arasında eğitilmişlerdir.

Sahada görev yapan eğitilmiş toplum gönüllüleri, bölge kadınlarını üreme sağlığı ve hakları konusunda bilgilendirmek; sağlık kuruluşlarına gönderilen kadın ve erkeklerin nitelikli hizmet almalarını sağlamak; kadınların gebelikleri süresince en az 4 kez doğum öncesi bakım almalarını sağlamak; bölgede modern kontraseptif kullanma oranını %70’e yükseltmek için çalışmaktadırlar.

Söz konusu projenin geldiği aşamayı değerlendirmek ve bundan sonra yapılabilecekleri kararlaştırmak amacıyla, 20.11.2000 tarihinde Ankara’da bir değerlendirme toplantısı yapılmıştır. Toplantı sonrasında AÇS/AP Şube Müdürlüğü tarafından İlde, projenin yürüdüğü ve sevk zincirinde yer alan sağlık kuruluşlarının personeline yönelik bir eğitim programı hazırlanmıştır.Söz konusu eğitimlerde Şube Müdürlüğü yetkilileri ve Üreme Sağlığı İl eğitimcileri eğitimci olarak rol üstlenmişlerdir. ilk periyodu 22-26 Ocak 2001 tarihlerinde Sultanbeyli Halk Eğitim Merkezinde, ikinci periyodu 19-23 Şubat 2001 tarihlerinde Adem Yavuz sağlık Ocağında, üçüncü ve son periyodu ise 18-22 Haziran 2001 tarihlerinde Zümrütevler Sağlık Ocağında yapılmış olan bu eğitimlerle proje bölgelerinde bulunan sağlık kurumlarında bu konuda çalışan tüm personelin eğitimi sağlanmıştır.

Proje illerinden Sağlık Müdürlüğü ve Sağlık Kuruluşları yetkililerinin katıldığı bir değerlendirme toplantısı İstanbul The Marmara Otelinde Sağlık Bakanlığı yetkililerinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.

2002 yılı Haziran ayında yapılan çalışmalarla proje ilçelerine ilave olarak Maltepe ilçesi de seçilmiş ve bu konuda çalışmalar 2002 yılında yapılmıştır.

2002 yılı Ekim ayının 7 – 11, 14 –18, 21 – 25 tarihleri arasında Maltepe Zümrütevler Sağlık Ocağı’nda üç ayrı dönem halinde “ Topluma Dayalı Üreme Sağlığı“ sağlık personeli eğitimi yapılmıştır.

9-13, 6-20, 23-27 Aralık 2002 tarihlerinde de 3 kez yapılan eğitimle proje ilçelerindeki tüm personelin eğitimi tamamlanmıştır.

07.08.2003 tarihinde Sağlık Müdürlüğü Toplantı Salonunda 14 pilot bölge çalışanının katılımıyla bir değerlendirme toplantısı yapılmıştır.

7 Ağustos 2003 tarihinde Sağlık Müdürlüğü Toplantı Salonunda proje ilçelerinden Sultanbeyli, Ümraniye, Kartal, Maltepe Sorumlu hekimleri ile Willows Foundation yetkililerinin katılımında ve Şube Müdürlüğümüzün yönetiminde bir değerlendirme toplantısı yapılmıştır.

2003 yılı Aralık ayının 2-3-4 ile 24,25,26 tarihleri arasında Maltepe Zümrütevler Sağlık Ocağı’nda iki ayrı dönem halinde “Topluma Dayalı Üreme ve Adolesan Sağlığı“ sağlık personeli eğitimi yapılmış ve 46 kişi eğitilmiştir.

5 Aralık 2003 tarihinde İstanbul Grand Cevahir Oteli’nde bir değerlendirme toplantısı yapılmıştır. Söz konusu toplantıya pilot ilçelerin Sağlık Grup Başkanları, projeden sorumlu Sağlık Grup Başkan Yardımcıları, AÇSAP Başhekimleri ve Sağlık Ocağı Sorumlu Hekimleri katılmıştır.