Tanım :

Tifo, Salmonella typhi'nin neden olduğu genel infeksiyon belirtileri ile seyreden akut sistemik bir hastalıktır.

Etken :

Hastalığın etkeni Salmonella typhi olup, Gram (-) bakterilerdendir.

Epidemiyoloji :

S.typhi, kontamine yiyecek ve içeceklerle fekal-oral yolla vücuda girer. Tifolu hastalar ve taşıyıcılar hastalığın yayılmasında kaynak oluştururlar. Toplumların alt yapısı ile direkt ilişkilidir. Gerekli korunma önlemlerini alan, çevre sağlığı koşullarını eksiksiz uygulayan, temiz su ve kanalizasyon problemlerini çözümlemiş toplumlarda tifo epidemileri (salgın) olmaz, tek tek olgular halinde görülür. Ülkemizde henüz eksilmeyen bir infeksiyondur. Tifo epidemileri daha çok yaz ve sonbaharda görülür. Diğer aylarda sporadik olgular şeklindedir. Hastaların % 75'i 30 yaş ve altında bulunmaktadır. Bebekler ve yaşlılar için tehlikeli bir infeksiyondur. Tifo basilinin rezervuarı insandır. Hastaların dışkı ve idrarları ile dışarıya atılır. Dış etkenlere dayanıklı olduğundan kontakt infeksiyon ile direkt veya besin maddeleri ve karasinek gibi aracılarla indirekt olarak bulaşır. Bir bölgede çok sayıda tifo olguları görülüyorsa bunun kaynağının büyük olasılıkla su olabileceği düşünülmeli ve araştırma bu yönde olmalıdır. Tifo basili infekte materyallerle ağız yolundan alındıktan sonra alınan basilin sayısına, virulansına ve konakçıya ait çeşitli faktörlere bağlı olarak hastalık oluşturur. Sağlıklı bireylerde hastalık oluşabilmesi için çok sayıda bakterinin alınması gereklidir. Direnci azalmış hastalarda ise hastalık oluşturan mikroorganizma sayısı çok daha azdır.

Klinik :

İnkübasyon süresi ortalama 10-14 gündür. Tifo, başağrısı, halsizlik, iştahsızlık ve ateş ile başlar. Başağrısı genellikle ilk semptomdur, titreme hissi sık görülür. Hastalığın ilk haftasında karın ağrısı, şişkinlik hissi ve kabızlık görülür. Ateş, hastalık ilerledikçe giderek yükselir. Hastalığın ikinci haftasında genellikle karında ve göğüsde 2-4 mm çaplarında pembe renkte sayıları 10 – 20 arasında değişen döküntüler görülür. Ateş 39-40°C bazen 41°C'ye kadar çıkar. Uzun ve sürekli ateş hastaların genel durumunu bozar, mental bozukluk yaygındır. Bazen üçüncü hafta sonunda barsak kanaması, barsak perforasyonu ve buna bağlı olarak peritonit gibi komplikasyonlar gelişir ve hasta kaybedilebilir. Dördüncü haftanın sonuna doğru bütün patolojik belirtiler gerileyerek hasta nekahat dönemine girer.

Tanı :

Hastalığın tanısı bugün için kolaydır. Kan, dışkı ve idrar kültürlerinde hastalığın mikrobu üretilebilir ya da kanda mikroba karşı oluşan antikorlar saptanabilir.

Tedavi :

Tifo iyi bir hasta bakımını gerektiren, özellikle hastanede yatırılarak tedavisi gereken bir hastalıktır. Spesifik tedavisinde değişik antibiyotikler kullanılır.

Korunma :

Tifonun bulaşma yolları dikkate alındığında içme ve kullanma sularının kontrolü, besin hijyeni, çevre sağlığı koşullarının durumu özellikle lağım ve kanalizasyon tesislerinin hijyen şartlarına uygun duruma getirilmesi önemlidir. Kişiyi tifodan korumak için tifo aşısı yapılabilir. Ancak kesin koruyucu değildir. Özellikle besin işi ile uğraşanların periyodik olarak kontrol edilmelerini gerektiren bir hastalıktır.